En ineens was daar de hypotheekrenteaftrek weer. Schijnbaar vanuit het niets herrees hij, als een bokser die in de voorlaatste ronde murw gebeukt in de touwen ligt, maar zich toch nog één keer opricht: The Comeback Kid.
Nadat PvdA/GroenLinks en CDA zich uitspraken vóór gefaseerde afschaffing van het stelsel en de VVD als reactie daarop de hypotheekrenteaftrek heilig verklaarde is het zinvol om te kijken hoe het heeft kunnen gebeuren dat een stelsel dat ooit bedoeld was om woningbezit voor de middenklasse te stimuleren er nu voor zorgt dat woningen voor diezelfde middenklasse onbetaalbaar zijn.
Het verhaal begint met de liberale minister van Financiën Nicolaas Pierson. Hij voerde in 1893 de inkomstenbelasting in en stelde dat de voordelen van het bezit van een eigen woning als inkomen meegenomen dienden te worden, als compensatie voor het niet hoeven te betalen van huur: het huurwaardeforfait.
Volgens de overlevering werd de Haagse elite daar zo boos over dat ze Pierson de toegang tot Sociëteit De Witte ontzegden. Dat kon natuurlijk niet de bedoeling zijn. Als reactie bedacht Pierson dat de kosten voor het verwerven van een eigen woning aftrekbaar moesten zijn. Zo ontstond de hypotheekrenteaftrek. Maar waar de huren bleven stijgen daalde het eigenwoningforfait, van 0,75% in 2017 tot 0,35% nu.
Nu is er de afgelopen jaren al wel het een en ander veranderd. In 2004 werd de eigenwoningregeling ingevoerd, waarbij opbrengsten van de oude woning aangewend dienden te worden voor de aanschaf van een nieuwe, en de afgelopen jaren heeft in stapjes een zodanige afbouw plaatsgevonden dat aftrek nog slechts tegen maximaal 37% mogelijk is. Keer op keer kreeg de aftrek klappen te verwerken, de scheidsrechter begon al te tellen, de verzorgers depten zijn wonden.
Zijn er oplossingen? Wellicht kan het huurwaardeforfait omhoog, bijvoorbeeld met een percentage dat gelijk is aan de jaarlijkse huurwaardeverhoging. Of is het mogelijk om hypotheken te verstrekken met een looptijd van 40 jaar? Nu we allemaal ouder worden en langer moeten werken is het een logische gedachte dat we ook langer hypotheekrente betalen. De maandlast wordt dan flink lager, waardoor een eigen woning voor meer mensen haalbaar wordt.
En er moet iets gebeuren onder moeders paraplu. Volgens het rapport Belastingen in maatschappelijk perspectief zou de Belastingdienst vanaf 2031 niet meer in staat zijn de aftrekregeling in zijn huidige vorm nog uit te voeren. En dat allemaal omdat die brave Pierson niet langer zijn stamkroeg binnen mocht.
Bernd Verleg
